Een vrije religieus

Broeder Damiaan
foto door Marja Hakkoer

Al sinds mijn puberteit leef ik met een gevoel voor een diepere, liefdevolle werkelijkheid onder die van alledag. Dat is sindsdien de belangrijkste bron van mijn handelen en denken. Een bron die mij waardevoller is dan welke vorm van bezit of status dan ook. Toegang tot die bron van diepte en liefde geeft voor mij het leven betekenis.

Gaandeweg heb ik geleerd dat je de toegang tot die bron moet organiseren, vormgeven en steeds opnieuw opzoeken. Simpelweg omdat die bron van diepte en liefde in de ruis van alledag gemakkelijk verloren gaat en het normale contact tussen mensen overstijgt.

Religies zijn voor mij structuren die door mensen zijn opgezet om je met die bron te verbinden. Ze doen dat aan de hand van verhalen, symbolen, rituelen en grote voorbeelden. Ik geloof in hun werking, maar niet in hun universele waarheid als geopenbaard door God of als een kosmische wet. Om met Harry Kuitert te spreken: “Alle waarheid van boven, komt van beneden.” Is van mensenhand dus, om chocola te maken van een verbijsterende werkelijkheid.

Dit confronteert me met een leegte in mijn dagelijks leven: hoe geef ik vorm aan mijn toegang tot die diepere werkelijkheid voorbij de oppervlakkigheid van alledag, maar ook voorbij de mythe of overgeleverde waarheid uit een traditie? Ik heb behoefte aan passende taal, symbolen en rituelen om mijn spiritualiteit – de ervaring van die bron van diepte en liefde – tot uitdrukking te brengen, te koesteren en de centrale plaats te geven die ze voor mijn gevoel verdient. Een plaats die mij gelukkig maakt.

Na jaren zoeken, vinden en weer verliezen, heb ik besloten een klooster-experiment te beginnen om me daarbij behulpzaam te zijn. Hierbinnen maak ik als een ‘vrije religieus’ ruimte voor mijn spiritualiteit. Los van een religie, vrij van de markt. Met woord en daad betrokken bij natuur en samenleving.

Met als persoonlijke opdracht: een broeder van het Leven zijn.

broeder Damiaan

Veel gestelde vragen

Waarom een kloosterorde?

Een klooster is een mini-orde binnen de veel grotere ordening van de samenleving. Een orde met een meer bezielde manier van leven dan die in de samenleving dominant is.

Waaruit bestaat je spiritualiteit?

Spiritualiteit gaat over wat je ten diepste beroert en beweegt.

Mijn heftigste spirituele ervaringen had ik na mislukking en verdriet, en het lezen van wetenschappelijke boeken over de evolutie van het leven. Het waren ervaringen van verbondenheid met de enorme diepte van tijd en ruimte.

Als vrije religieus probeer ik mijn leven op die verbondenheid te richten en er vanuit te leven. Wanneer ik naar die verbondenheid handel, gebeurt voor mijn gevoel “God”, liefde.

Wat geloof je nu eigenlijk?

Ik geloof in de zwaartekracht. Ik geloof in de evolutie. Ik geloof in het bestaan van miljarden sterren. Ik geloof in de creatieve kracht waarmee alles is ontstaan en verder gaat. Ik geloof dat we onderdeel zijn van de ontvouwing van het heelal, ook al begrijpen we niet wat dit voor ons betekent.

Woorden en begrippen waarmee ik iets heb:
mystiek – natuurwetenschappen – dynamisch contemplatief.

Waarom gebruik je nog steeds het woord “God”?

Ik geloof in “God” tussen aanhalingstekens, omdat ik een vrije religieus ben en niet geloof in een vaste, overgeleverde waarheid waarin dat woord betekenis krijg. Maar nog steeds “God”, omdat het voor mij een zoekwoord is. Omdat ik me daarmee in een lijn plaats met de miljoenen die zich aangesproken wisten door:

“[…] voorbij de buitenkant der dingen. De doffe, verre Stem, geworden tot De Absolute Stem, de Stem Zonder Mond. […] Van ver, alsof hij elders klonk en men hem hier niet horen kon. […] Van geen enkele kant van de ruimte, van geen enkele plaats in de tijd.”
(Fernando Pessoa, vert. August Willemse)

Wat is je stip op de horizon?

Een klooster vrij van de markt en los van een religie, geïnspireerd door het leven zelf. Gelegen in een natuurgebied, met verspreid liggende kleine studio’s en een ‘Earth Landmark’, een modern soort kathedraal als eerbetoon aan het leven en baken van (bio)diversiteit.

De kloosterlingen verdienen hun eigen brood buiten de deur of leven van donaties. Activiteiten in het klooster zijn gratis toegankelijk. De leden zetten zich actief in voor natuur en samenleving.

De kloosterlingen zijn niet celibatair, maar hun relaties zijn ondergeschikt aan hun spiritueel leven. Het klooster zelf is een flirt-vrije zone waar de stilte wordt gekoesterd en mensen zich terughoudend kleden en gedragen.

Heb je een plan van aanpak?

Duur van dit solo experiment: t/m einde 2023.

Gaandeweg geef ik vorm aan mijn verlangen. Pas wanneer ik het gevoel heb dat het ‘klopt’ en het concept stevig genoeg staat, zoek ik samenwerking met andere vrije religieuzen.

Ik kan me voorstellen dat we dan niet meteen gaan samenwerken, maar ieder vanuit een eigen kloosterstudio samen een ‘Earth Landmark’ onderhouden als eerbetoon aan het leven en baken van (bio)diversiteit.

Wat betekent je symbool “Vogel”?

Vogel Broeder Damiaan

Het symbool “Vogel” is ontworpen door het kunstenaarsduo Huub en Adelheid Kortekaas. Huub en Adelheid maken al meer dan 50 jaar kunst en willen helpen bij het in gang zetten van een nieuwe renaissance van de mens, waarbij deze mede verantwoordelijkheid neemt voor de schepping.

“Moge de komende mede broeders zich herkennen in de ikoon van de Vogel. Dat haar vleugels hen meenemen in de vervulling van het grote wonder van de kosmische reis van Tijd en Ruimte vanuit het hier en nu op de planeet Aarde.” Huub en Adelheid Kortekaas.

Meer over Huub en Adelheid Kortekaas

Heb je al een leefregel?

Je kunt me op een paar beloften aanspreken:

– Ik respecteer je grenzen, eigendom en vrijheid.
– Ik maak geen misbruik van vertrouwen dat je geeft.
– Ik vertel je de waarheid als je mij de ruimte geeft.
– Ik bekijk je van je beste kant.
– Ik help je zonder mezelf weg te geven.

Ben je celibatair?

Seksualiteit beschouw ik als een privé zaak, maar ook als ondergeschikt aan mijn spirituele leven. De eerste relatie is die met “God”, de spirit of hoe je het ook noemt.

Wat bedoel je precies met ‘vrije religieus’?

Met vrije religieus bedoel ik los van een religieuze traditie en vrij van de markt. Ik ben niet bezig om een product te ontwikkelen waarmee ik in mijn broodwinning kan voorzien. Hoewel ik me laat inspireren (en afschrikken) door de traditie van religies voel ik mij daar ook onafhankelijk van.

De term ‘vrije religieus‘ leerde ik van een paar briljante essays van Jan Oegema in Trouw. Hij zelf vindt de term aanmatigend – alsof bv. christenen niet vrij zijn – maar in die betekenis gebruik ik het niet.

Kan ik al toetreden tot de kloosterorde?

Nee. Tot eind 2023 ben ik een solo religieus. Zo houd ik de ruimte en vrijheid om te luisteren naar mijn gevoel en ervaringen onderweg, zonder te verzanden in eindeloze vergaderingen. Ik sta wel open voor feedback.

Pas als het idee steviger staat, zoek ik samenwerking met anderen. Ik zal bij de ander zoeken naar geestelijke stabiliteit, een harmoniërende levensstijl en een gezamenlijke plan om verder te bouwen aan een nieuwe kloosterorde.

Wat is het verschil tussen een orde en een commune?

Communes werden vanaf de jaren 60 opgezet als alternatief van het als kleinburgerlijk beschouwde gezin. Communes wilden experimenteren met nieuwe man-vrouw verhoudingen en andersoortige seksuele relaties. De kloosterorde waar ik me thuis zou voelen, past niet in die lijn.

Het is eerder een moderne variant van de kloosterordes uit de christelijke en boeddhistische traditie. Die zijn voor mij een bron van inspiratie en schat aan ervaring voor een monastieke levensstijl. Niet het eigen, materiële bestaan staat hierin centraal, maar het spirituele leven.

Wat is je achtergrond?

In 1973 ben ik als Damiaan Messing geboren in het Nederlandse Brabant. Daar ben ik katholiek opgevoed, maar mijn puberteit speelde zich af in een snel seculariserende samenleving; een trend waar ik bijna als vanzelfsprekend aan mee deed.

Als puber ervaarde ik gevoelens van uitsluiting op basis van oppervlakkige, uiterlijke kenmerken. Ik zag dat anderen om me heen leden onder hetzelfde mechanisme. Toen ik merkte dat ik die anderen tot steun kon zijn, voelde ik liefde en een vorm van roeping: ik wilde iets vanuit die liefde doen aan de pijn die ik zelf had gevoeld en bij anderen zag.

Uiteindelijk kwam ik tot de conclusie dat het mechanisme van uitsluiting onderdeel is van ons materiële bestaan als sociale dieren. Het genie van religie en spiritualiteit is voor mij dat ze troost en inspiratie biedt los van het materiële bestaan. Ze kan een bron van liefde zijn zolang de beoefenaars haar niet als de “Waarheid” zien (dan dreigt geweld).

Ik heb een masterdiploma politicologie en een bachelor religiewetenschappen. Ik werkte o.a. als freelance speechschrijver in Den Haag, als docent Academische Vaardigheden in Nijmegen, als academisch schrijfcoach en als pionier van de Walk of Wisdom, een seculiere pelgrimsroute. Ook schreef ik een periode op Doeka.nl.

Van 2009 tot eind 2010 maakte ik als part-time lekenbroeder deel uit van een kloosterexperiment van de Nederlandse kapucijnen in Velp (NB). De kapucijnen waren en zijn aan het uitsterven in dit land; ze hoopten hun geestelijk en materieel erfgoed over te dragen aan leken. In ons experiment leefden een aantal van die leken en kapucijnen samen in het monumentale Emmausklooster.

Van 2012 tot en met 2021 verbleef ik enkele kortere, maar ook langere periodes in de kloosters van de boeddhistische Thaise bosmonniken in Engeland. Met name in Chithurst Buddhist Monastery in Sussex. Hier heb ik serieus onderzocht of het bestaan als monnik bij mij paste, om uiteindelijk tot de conclusie te komen dat dit niet zo was.